The Odyssey – Ludwig Göransson

Read the article in English.

Christopher Nolan is een van de succesvolste filmmakers van dit moment; hij maakt films met hoge budgetten, waarvoor hij een paar jaar nodig heeft. Na lang samengewerkt te hebben met Hans Zimmer, ging hij in zee met Ludwig Göransson om de muziek te componeren. Na TENET en Oppenheimer, waarvoor de laatste Göransson een Oscar won, was het tijd voor hun derde film, The Odyssey. Het is een film die het bekende verhaal uit het gelijknamige oud-Griekse epos van Homerus navertelt, maar dat wist je waarschijnlijk al, want de film is zo succesvol dat iedereen erover praat.

Als je aan de verhalen uit de gedichten van Homerus denkt, moet je niet vergeten dat ze afkomstig zijn uit twee verschillende werken die verband houden met de Trojaanse Oorlog. De Ilias gaat over de oorlog zelf en zit boordevol actie met verhalen over strijd, roem en eer. De Odyssee is ook avontuurlijk, maar richt zich meer op Odysseus als een vermoeide vader die naar huis wil, naar zijn gezin. Deze meer intieme benadering komt tot uiting in de muziek voor The Odyssey, want waar je bij een historisch drama als dit een epische orkestrale soundtrack zou verwachten – zoals bij films als Kingdom of Heaven, Gladiator of een film die zich in dezelfde wereld afspeelt, zoals Troy – heeft voor The Odyssey Christopher Nolan Göransson expliciet gevraagd geen orkest te gebruiken, maar zich in plaats daarvan te richten op instrumenten uit de oudheid.

Een van die instrumenten is de oude aulos, die eruitziet als een dubbele fluit. Twee van de hoofdthema’s worden op dat instrument gespeeld in “Odysseus” en “Penelope”, nummers die genoemd zijn naar de personages die ze vertegenwoordigen. Deze twee nummers geven de intimiteit van de soundtrack heel goed weer. Het zijn de hoofdthema’s van deze film, maar er zijn ook veel andere, kleinere thema’s, zoals dat voor Odysseus’s koninkrijk, Ithaka, dat bijvoorbeeld te horen is in het nummer “Ithaca”.

Andere belangrijke instrumenten die in de soundtrack worden gebruikt, zijn de lier en diverse bronzen gongs. Een prachtig voorbeeld van deze instrumenten en hoe deze instrumenten worden ingezet, is mooi te horen in “The Trial of the Bow / Vengeance”. Aan het begin van dit nummer hoor je het thema van Odysseus op de gongs, en na een kort stukje spannende elektronische muziek wordt het thema langzaam voortgezet op de lier, met een climax op 2:39, het moment in de film waarop Odysseus de pees van zijn boog aanslaat nadat hij deze met succes heeft gespannen.

Toen ik naar de score luisterde, hoorde ik veel boeiende muzikale ideeën. Zeus krijgt een motief van drie onheilspellende noten, en in “Zeus’s Law” sluit het onweersgeluid het nummer voortreffelijk af. Ook de menselijke stem komt af en toe voor. In “Calypso / Agamemnon” hoor je mysterieus klinkende zang van een vrouwenkoor. Ook de mannen zingen mee op deze score, met “Menelaus, Husband of Helen” als goed voorbeeld, voordat een solist het overneemt met iets dat klinkt als een klaagzang. Een dramatische, langzame versie van het Odysseus-thema wordt gezongen door het mannenkoor, zoals te horen is aan het einde van “Laestrygonians”, in contrast met de gedurfde elektronische passages die daaraan voorafgaan. Dit zijn de voorbeelden die ik graag wil noemen, maar er zijn nog meer momenten met zang te ontdekken in de muziek.

Als iemand die erg houdt van thematische ideeën die op de juiste momenten in de film terugkeren, heb ik genoten van veel muzikale momenten in de filmmuziek. Er zijn helaas ook een paar aspecten die ik minder geslaagd vond. “Cyclops” bevat alleen maar horrorachtig sound design, dat past bij de gruwelijke scène in de film, maar niet prettig is om naar te luisteren. “Troy” en “Hades” zijn nummers die de spanning opbouwen en hun doel goed vervullen, maar ze duren te lang om los van de film te beluisteren.

Ik wist al voordat ik de film had gezien en naar de muziek had geluisterd dat Göransson geen traditionele filmmuziek zou maken, maar tegelijkertijd had ik niet verwacht dat ik deze soundtrack zowel goed als teleurstellend zou vinden. Het grootste probleem dat ik ermee heb, is dat er veel fantastische ideeën in de muziek zijn verwerkt om het verhaal en de beelden op het scherm te ondersteunen, maar komen ze in de film niet goed tot hun recht. Na het bekijken van de film kon ik slechts een handvol momenten in deze drie uur aanwijzen waarin de muziek opviel. Pas toen ik de score opnieuw beluisterde, begon de muziek op zijn plaats te vallen, maar dat was te laat.

Wat ik van de muziek voor The Odyssey vind, is precies het tegenovergestelde van wat ik van Göranssons score voor TENET vond. De muziek voor die film was tijdens het kijken heel aanwezig, maar te ingewikkeld, met zoveel muziek die achterstevoren werd afgespeeld. Voor The Odyssey snapte ik de muziek wel, wat ze voorstelde en wat haar doel in de film was, maar ze was niet hoorbaar terwijl ik naar de film keek. Dat er geen orkest wordt gebruikt, vind ik eigenlijk geen probleem. Er zijn veel uitmuntende scores zonder orkest, maar om indruk op mij te maken, moet muziek wel hoorbaar zijn in de film. Ik weet niet zeker of het opzettelijk was, maar het voelde alsof de muziek niet aanwezig mocht zijn, zodat het gebruik van het thema op het moment dat Odysseus zijn boog aansloeg een enorme impact zou hebben. Het is een idee dat Göransson waarschijnlijk zijn vierde Oscar zal opleveren. Maar ik hoor nu eenmaal liever muziek die ik daadwerkelijk kan horen voor een betere filmervaring, want hoewel ik The Odyssey wel goed vond, was het niet de beste film die ik dit jaar heb gezien.

Luisteren of kopen

• Koop deze soundtrack op Amazon of Apple Music
• Luister naar deze soundtrack op Spotify

Lijst van de nummers

De hoogtepunten zijn vetgedrukt 

Duur: 1 uur en 58 minuten
Back Lot Music (2026)